Familiewapen

                                                              Dirks     

                   Dirkx

Ontwerp
Het familiewapen is in 2006 ontworpen door H.K. (Hans) Nagtegaal, heraldicus te Delft, aan de hand van gegevens en wensen die hem ter hand zijn gesteld door en in opdracht van Henk Dirks. Bij het ontwerp is gekozen voor wapenfiguren, -kleuren en  -metalen die symbool staan voor de familienaam, de plaats van herkomst en het beroep van de eerste stamvaders. 

Bestemming
Het familiewapen DIRKS is bestemd voor alle naamdragers Dirks die rechtstreeks afstammen van Dirck Adriaensen, ook genoemd : Dirck Arents of Arentsen, geboren in 1605 te Bommenede op Schouwen-Duiveland in de provincie Zeeland. Begraven op 26 juni 1664 te Breskens. Van beroep landbouwer. Gehuwd op 28 juli 1627 te Breskens met Adriaenken Vermeulen, geboren rond 1608 te Groede, begraven op 5 januari 1668 te Breskens, dochter van Joris Vermeulen en Tanneken Nouez. Met het huwelijk tussen Dirck Adriaensen en Adriaenken Vermeulen werd de familie DIRKS gesticht, hun nakomelingen noemen zich Dirckx. De naam Dirckx werd na vier generaties vereenvoudigd tot de naam Dirks. Vanaf 1818 bestaat er een tak met de naam Dirkx.

Beschrijving
WAPENSCHILD
in blauw een lage zilveren keper, vergezeld boven van twee korenschoven en beneden van een dubbelkoppige adelaar, de vleugels en koppen gaande tot over de keper, alles van goud.
HELM
getralied van goud met een rood binnenwerk, gewend, voorzien van een wrong in blauw en zilver.
HELMTEKEN
een uitkomende gouden leeuw, rood getongd.
DEKKLEDEN
blauw, gevoerd van zilver.
REGISTRATIE CBG
het familiewapen Dirks is opgenomen in het wapenregister van het Centraal Bureau voor Genealogie te Den Haag
onder nummer 977.

Familiewapen Dirkx
Het familiewapen DIRKX is identiek aan het wapen van de familie Dirks (zie bovenstaande beschrijving), echter de zilveren keper is beladen met een blauw afgesneden schuinkruis. Het schuinkruis duidend op de letter X in de familienaam Dirkx. Het familiewapen Dirkx is bestemd voor alle naamdragers Dirkx die rechtstreeks afstammen van Pieter Dirkx (1818-1895), zoon van Abraham Dirks en Levina Catharina Geeraarts. Pieter Dirkx is geboren 25 mei 1818 te Zuidzande, gestorven 24 juli 1895 te Zuidzande. Hij huwde 6 mei 1853 te Zuidzande met Katharina van Ouwerkerk, geboren 23 december 1824 in Zuidzande, gestorven 17 oktober 1910 te Zuidzande, dochter van Pieter van Ouwerkerk en Pieternella De Smidt. Het familiewapen Dirkx is niet opgenomen in het wapenregister van het Centraal Bureau voor Genealogie.  

Betekenis figuren in het wapenschild
De zilveren keper staat symbool voor het handmerk van Adriaen Dirckx. Adriaen is de oudste zoon van stamvader Dirck Adriaensen en Adriaenken Vermeulen, gedoopt op 19 november 1628 te Breskens en begraven op 10 juli 1694 te Breskens. Adriaen is de eerste mannelijke drager van de familienaam Dirckx, zijn handmerk (lees : handtekening) kan daarom gezien worden als het symbool voor de familie Dirckx - Dirks - Dirkx. Het handmerk staat ondermeer onder het huwelijkscontract van Adriaen’s zoon Isaac Adriaensen Dirckx en Janneke (Lievens) de Vrije. Het huwelijk werd gesloten op woensdag 13 oktober 1688 in de Nederduitsch Gereformeerde kerk te Breskens.
Bron : Zeeuws Archief, trouwboek HG Breskens – 1688.

                                                 Het handmerk van Adriaen Dirckx onder het huwelijkscontract - 1688.

De dubbelkoppige adelaar is van het voormalige gemeentewapen van Breskens en duid op het ontstaan van het geslacht Dirks binnen deze voormalige vrije heerlijkheid en gemeente Breskens door het huwelijk dat daar plaatsvond op 28 juli 1627 tussen stamvader Dirck Adriaensen en Adriaenken Vermeulen. Uit dit huwelijk werden tien kinderen geboren die allen de familienaam Dirckx dragen. Het figuur geeft tevens aan dat diverse nakomelingen van Jacob Dirckx, de tweede zoon van Dirck Adriaensen, tussen 1713 en 1835 in Breskens het ambt van schepen en van burgemeester vervulden.
De dubbele adelaar in het wapen van Breskens is een herinnering aan het feit dat keizer Maximiliaan in 1487 het gebied liet bedijken en tot heerlijkheid verhief aan Philips van Kleef. Bevestiging van het besluit voor het wapen door de Hoge Raad van Adel vond plaats op 31 juli 1817. Het wapen van Breskens is ten gevolge van opheffing van de gemeente met ingang van 1 april 1970 vervallen (staatsblad 515). Breskens behoort nu toe tot de gemeente Sluis.
     Bron : Gemeentewapens in Nederland, internetpagina ngw.nl
De korenschoven staan als teken voor het feit dat de Zeeuwse stamvaders van beroep landbouwers waren. Het aantal (twee) staat voor Jacob en Joris Dirckx, de twee zonen van Dirck Adriaensenen Adriaenken Vermeulen, die evenals Adriaen Dirckx (met de keper als symbool) voor nazaten zorgden en ook landbouwers waren.
Enkele leden van de familie Dirckx waren enigszins vermogend en bezaten en woonden in hofsteden. Met name Jacob Dirckx (1673-1715), zoon van Adriaen Dirckx en Catelijntje Staes, en zijn nakomelingen hadden een zekere positie verworven binnen de vrije heerlijkheid Breskens.  

Betekenis helmteken
De uitkomende leeuw als teken voor de overwinning op het water, is de uit de golven komende leeuw in het wapen van de Provincie Zeeland, waarin Breskens gelegen is. Zoals veel andere Zeeuwse families heeft ook de familie Dirckx het water moeten overwinnen, want in 1682 (het jaar dat Catelijntje Staes sterft, de derde vrouw van stamhouder Adriaen Dirckx) bezwijken door de uitzonderlijk slechte weersomstandigheden de dijken, zodat de heerlijkheid Breskens met aangrenzende polders en een groot deel van het Land van Cadzand onder water komen te staan.
      Bron : Provinciewapens in Nederland, internetpagina ngw.nl 
      Bron : boek “Tegenwoordige staat van Zeeland” van Isaak Tirion te Amsterdam - 1751.
Ook verwijst het helmteken naar de leeuw in het provinciewapen van Limburg. Stamhouder Abraham Dirks (geboren in 1813) vertrok rond 1840 vanuit Zeeland naar Limburg, waar hij te Roermond huwde. Veel van zijn nakomelingen wonen nu nog in Roermond en in andere plaatsen binnen Limburg.
     Bron : Provinciewapens in Nederland, internetpagina ngw.nl  

Betekenis kleur en metaal
De kleur blauw van het schild staat voor de Westerschelde, de rivier waaraan Breskens gelegen is. Blauw is ook de hoofdkleur van het wapen van de voormalige gemeente Hoensbroek, nu behorende tot Heerlen. Sinds 1925 woont de hoofdtak (vanaf Xe generatie) van de familie Dirks in Hoensbroek. De combinatie van het blauw van het schild en het zilver van de keper duiden op de golven (baren) in het wapen van de Provincie Zeeland. Ook zijn het blauw en het zilver de hoofdkleuren van het wapen van Zuidzande. Stamhouder Marinus Dirks (Ve generatie) verhuisde in 1755 naar deze voormalige gemeente nabij Breskens en huwde daar. In Zuidzande woonden tot in de twintigste eeuw nog enkele van zijn nakomelingen. Blauw en zilver zijn ook de hoofdkleuren van het wapen van de gemeente Roermond, waar Abraham Dirks (geboren in 1813) zich rond 1840 vestigde.
     Bron : Gemeentewapens in Nederland, internetpagina ngw.nl
Het metaal goud van de adelaar, de korenschoven en de uitkomende leeuw duid op machtig en rijk. De familienaam Dirks is een patroniem afgeleid van de voornaam Dirk, verbogen met een –s (is Dirkszoon). Dirk is ontstaan uit de van oorsprong Germaanse persoonsnaam Diederik, met de betekenis “machtig of rijk onder het volk”.
     Bron : Nederlandse familienamen databank van het Meertens Instituut  

Inschrijving in het register van het CBG
Het familiewapen Dirks is opgenomen in het wapenregister van het Centraal Bureau voor Genealogie te ’s Gravenhage onder nummer 977.

Opname in de diverse Nederlandse heraldische databanken
Het familiewapen Dirks is opgenomen in de Heraldische DataBank, een website van het Centraal Bureau voor Genealogie.
Deze databank brengt de Nederlandse familieheraldiek in beeld.  Zie : HeraldischeDataBank CBG.
Het familiewapen Dirks is ook opgenomen in de database van de Nederlandse Genealogische Vereniging onder de rubriek familiewapens.  Zie : Familiewapens NGV.
Het familiewapen  is ook opgenomen in de heraldische databank van Heraldisch Bureau Nagtegaal te Delft in de rubriek familiewapens. Zie : Familiewapens Nagtegaal.
En opname in de heraldische database van Wazamar - Genealogie en Heraldiek in de Nederlanden. Zie: Wazamar.